آبسه مقعدی یکی از عفونت های شایع و بسیار دردناک ناحیه نشیمنگاه است که به دلیل تجمع چرک در بافت های اطراف مقعد ایجاد میشود. این عارضه در اثر بسته شدن غده های مقعدی یا ورود باکتری به بافت های زیرجلدی ایجاد می شود.
درمان اصلی آبسه مقعدی نیازمند تخلیه جراحی توسط پزشک است. اما در مراحل اولیه یا هنگام دسترسی نداشتن فوری به پزشک، میتوان با انجام برخی مراقبتهای خانگی ساده التهاب و درد را کاهش داده و از پیشرفت عفونت جلوگیری کرد. رعایت بهداشت ، استفاده از کمپرس گرم و حمام سیتز از جمله روش های موثر برای تسکین موقت علایم تا زمان درمان قطعی پزشکی هستند.
درباره آبسه مقعد بیشتر بدانید
آبسه مقعدی به طور کلی یک تجمع چرک ناشی از عفونت باکتریایی در بافت های اطراف مقعد است. این عارضه در نتیجه انسداد غدد مقعدی ایجاد میشود غده هایی که به طور طبیعی وظیفه ترشح مواد لغزنده برای تسهیل دفع را بر عهده دارند. هنگامی که مجرای خروجی این غدد بسته میشود، باکتری ها در محیط بسته تکثیر یافته و منجر به ایجاد عفونت، التهاب و تجمع چرک میشوند.
بسته به محل شکل گیری آبسه، آبسه ها به انواع مختلف مانند آبسه سطحی، ایسکیبوآنال، اینتراسفنکتریک و سوپرالواتور تقسیم میشوند.
ماهیت این بیماری حاد و پیشرونده است به این معنا که اگر به موقع تخلیه و درمان نشود عفونت میتواند به بافتهای مجاور گسترش یابد و عارضه مزمنی به نام فیستول مقعدی ایجاد کند.
روش های خانگی درمان آبسه مقعد
1. حمام سیتز
حمام سیتز یکی از موثرترین روش های خانگی برای کاهش درد و التهاب آبسه مقعدی است. در این روش، ناحیه مقعد به طور کامل در آب گرم (نه داغ) فرو برده میشود تا گردش خون افزایش یابد و التهاب کاهش یابد. برای انجام آن یک تشت یا لگن مناسب را با آب گرم پر کنید و روزی ۳ تا ۴ بار هر بار ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در آن بشینید. پس از هر بار نشستن ناحیه را با دستمال نرم خشک کنید. این روش به تخلیه طبیعی برخی آبسه های سطحی نیز کمک میکند و تسکین درد موقت ایجاد میکند.
2. کمپرس گرم
کمپرس گرم یک روش ساده اما موثر برای کاهش درد ناحیه مقعد است. برای انجام کمپرس یک پارچه تمیز را در آب گرم (نه داغ) خیس کنید و پس از گرفتن آب اضافی، روی محل آبسه قرار دهید. کمپرس را حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه نگه دارید و این کار را ۳ تا ۴ بار در روز تکرار کنید. گرمای ملایم باعث گشاد شدن رگ های خونی، بهبود جریان خون و تسهیل خروج چرک میشود.
بخوانید: مرکز درمان آبسه مقعدی با لیزر در تهران فقط 4 میلیون
3. بهداشت ناحیه مقعد
رعایت بهداشت ناحیه مقعد نقش مهمی در کاهش درد و پیشگیری از گسترش عفونت دارد. بعد از هر بار اجابت مزاج، ناحیه را با آب ولرم شستشو دهید و با یک دستمال نرم یا حوله تمیز خشک کنید. از صابون های عطر دار یا قوی استفاده نکنید زیرا میتوانند باعث تحریک پوست و افزایش التهاب شوند. همچنین پوشیدن لباس زیر نخی و تغییر مرتب آن به جلوگیری از رشد باکتری ها کمک میکند.
4. مصرف فیبر و مایعات
یبوست میتواند باعث افزایش فشار روی ناحیه مقعد و تشدید درد آبسه شود. برای جلوگیری از یبوست روزانه مقدار کافی مایعات بنوشید و مواد غذایی پرفیبر مانند میوه، سبزیجات و غلات مصرف کنید. در صورت نیاز می توان از ملین های ملایم یا پودر های فیبری استفاده کرد تا حرکات روده نرم و آسان شود. این کار به کاهش فشار و جلوگیری از تحریک بیشتر آبسه کمک میکند.
بخوانید: انواع عمل آبسه مقعدی با هزینه آن در 1404 + فیلم جراحی
5. دارو های گیاهی
در زیر لیست از داروهای گیاهیی اورده شده است که می تواند در کنترل درد و کاهش علایم این بیماری مقعدی کمک زیادی کند
- لوئه ورا – ضدالتهاب و تسکیندهنده درد.
- روغن نارگیل – ضدباکتری و مرطوب کننده پوست.
- چای سبز – ضدالتهاب و حاوی آنتیاکسیدان.
- بابونه – کاهش التهاب و تسکین درد.
- زرد چوبه – ضدالتهاب و ضدباکتری.
- سیر – ضدباکتری و ضدقارچ.
- روغن سیاه – ضدالتهاب و ضدباکتری.
6. استراحت و اجتناب از فشار
استراحت کافی و جلوگیری از فشار مستقیم روی ناحیه مقعد میتواند روند بهبود را تسریع کند. از نشستن طولانی مدت، دویدن شدید یا ورزش های سنگین خودداری کنید. در صورت لزوم، از بالش نرم هنگام نشستن استفاده کنید تا فشار کاهش یابد. محدود کردن فعالیت های فیزیکی سنگین به کاهش التهاب و جلوگیری از آسیب بیشتر کمک میکند.
7. دارو درمانی برای آبسه مقعد
برای درمان آبسه مقعدی دارو های مختلفی میتوانند به کاهش درد، التهاب و کنترل عفونت کمک کنند هر چند درمان قطعی نیازمند تخلیه پزشکی است. دارو های مسکن و ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و استامینوفن میتوانند درد و تورم را کاهش دهند و در موارد خفیف آنتی بیوتیک هایی مانند آموکسی سیلین (Amoxicillin)، مترونیدازول (Metronidazole) یا سفالکسین (Cephalexin) تحت نظر پزشک برای جلوگیری از گسترش عفونت تجویز میشوند.
چرا آبسه مقعد باید تخلیه شود؟
این چرک ناشی از آبسه مقعد نمیتواند خود به خود تخلیه یا جذب شود و اگر در همان جا باقی بماند باعث گسترش عفونت، افزایش درد، تب و حتی ایجاد مسیر های عفونی فیستول میشود. به همین دلیل درمان اصلی آبسه مقعد تخلیه است تا چرک و عفونت از بدن خارج شود و فشار و درد کاهش یابد و روند بهبودی آغاز گردد. تاخیر در تخلیه ممکن است باعث عوارض خطرناک تری مانند گسترش عفونت به بافت های عمقی تر یا ورود میکروب ها به خون شود بنابراین مراجعه سریع به پزشک و تخلیه بهموقع ضروری است.
می توانم در خانه آبسه مقعد را تخلیه کنم؟
خیر تخلیه آبسه مقعد در خانه کار بسیار خطرناکی است و نباید انجام شود. آبسه معمولا در عمق بافت های اطراف مقعد قرار دارد و تخلیه آن نیاز به ابزار استریل و آشنایی دقیق با ساختمان بدن دارد. اگر فرد بخواهد خودش آن را باز یا فشار دهد احتمال گسترش عفونت، خونریزی، آسیب به بافت های اطراف و حتی بروز عفونت خونی وجود دارد.
همچنین تخلیه نادرست میتواند منجر به ایجاد فیستول مقعدی شود که درمان آن بسیار دشوار تر است. بنابراین در صورت بروز آبسه مقعد، بهترین و ایمن ترین کار مراجعه سریع به پزشک یا جراح برای تخلیه اصولی و درمان کامل است.
کم تهاجمی و موثرترین عمل آبسه مقعد
درمان آبسه مقعد با لیزر CO2 یکی از روش های نوین، کم تهاجمی و موثر است که در سال های اخیر به عنوان جایگزینی برای جراحی سنتی مورد توجه قرار گرفته است. در این روش به جای استفاده از تیغ جراحی از پرتو لیزر برای باز کردن و تخلیه آبسه استفاده میشود.
لیزر CO2 با دقت بالا بافت عفونی را برش میدهد و هم زمان رگهای خونی را میبندد بنابراین خونریزی بسیار کمتر است و محیط زخم استریل باقی میماند.
از مزایای این روش میتوان به درد کمتر، کاهش تورم، بهبود سریع تر زخم، کاهش احتمال عفونت مجدد و عدم نیاز به بخیه اشاره کرد
این عمل بصورت سرپایی و با بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار پس از مدت کوتاهی میتواند به فعالیت های روزمره بازگردد.
