تنگی مقعد پس از جراحی بواسیر و شقاق یکی از مشکلات شایع و ناخوشایندی است که بسیاری از بیماران با آن مواجه می شوند. این عارضه به دلایل مختلفی از جمله آسیب یا التهاب بافت های مقعد در اثر جراحی، کاهش انعطاف پذیری عضلات مقعد و یا تشکیل بافتهای اسکار در ناحیه جراحی رخ می دهد. تنگی مقعد با درد و ناراحتی هنگام اجابت مزاج، دشواری در تخلیه کامل روده و احساس فشار و ناراحتی در ناحیه مقعدی همراه است و کیفیت زندگی افراد را کاهش می دهد.
جراحی بواسیر و شقاق یک روش درمان قطعی برای مشکلاتی مانند خونریزی، درد و مشکلات ناشی از این بیماری ها در ناحیه مقعد است اما گاهی با عوارضی نظیر تنگی مقعد همراه است که باعث اختلال در زندگی بیماران می شود. برای پیشگیری از تنگی مقعد، رعایت اصول مراقبت های پس از عمل، رژیم غذایی غنی از فیبر و تمرینات مناسب برای تقویت عضلات مقعد از اهمیت بالایی برخوردار است. علاوه بر این مراجعه به کلینیک های معتبر می تواند از عوارض بعد از جراحی پیشگیری کند. در کلینیک التیام نشیمنگاه جراحی بواسیر و شقاق توسط متخصصان کولورکتال با تجربه انجام می شود و به ندرت بعد از عمل دچار عوارض می شوید.
بواسیر و شقاق چه علائمی دارند؟
بواسیر و شقاق دو بیماری بسیار رایج نشیمنگاهی هستند که به دلایل مختلفی رخ می دهند. بواسیر ناشی از تورم و التهاب عروق اطراف مقعد و رکتوم است که با علائمی مانند ناراحتی و درد، خونریزی، سوزش و خارش همراه است. شقاق به ترک خوردگی یا شکاف های کوچک در پوست مخاط مقعدی اشاره دارد که با دردهای تیر کشنده و خونریزی در هنگام اجابت مزاج مشخص می شود.
علت تنگی مقعد پس از جراحی بواسیر و شقاق چیست؟
تنگی مقعد به وضعیتی اشاره دارد که در آن مجرای مقعد به علت التهاب، آسیب یا تشکیل بافت اسکار بطور غیر طبیعی باریک می شود در نتیجه اجابت مزاج با دشواری انجام می شود. اگر بافت مقعد در اثر جراحی آسیب ببیند یا التهابات بعد از عمل منجر به تشکیل اسکار در ناحیه مقعدی شود تنگی مقعد رخ می دهد. عدم رعایت مراقبت های بعد از جراحی نیز می تواند در بروز تنگی مقعد نقش داشته باشد.
تکنیک های نادرست جراحی، عدم ارزیابی های صحیح توسط پزشک، استفاده از تجهیزات نادرست و عدم تجربه و مهارت جراح نیز در بروز این مشکل دخیل است.
علائم تنگی مقعد چیست؟
علائمی که افراد بعد از جراحی بواسیر و شقاق هنگام اجابت مزاج تجربه می کنند بسته به شدت تنگی مقعد متفاوت است. درد و ناراحتی هنگام دفع، احساس تخلیه ناکامل، نفخ و اتساع روده بزرگ به دلیل تجمع مدفوع، شکل غیر طبیعی مدفوع که می تواند به صورت گلوله های کوچک یا بسیار باریک باشد و خونریزی مقعدی در هنگام دفع علائمی است که بیماران در این شرایط تجربه می کنند.
آیا تنگی مقعد بعد از جراحی بواسیر و شقاق دائمی است؟
خیر، تنگی مقعد بعد از جراحی بواسیر و شقاق در بسیاری از موارد موقت بوده و با رعایت توصیه های پزشک و مراقبت های خاص در دوره نقاهت بهبود می یابد. با اینحال در صورتی که تنگی مقعد شدید باشد و درمان های معمول مؤثر واقع نشود نیاز به جراحی مجدد برای درمان این مشکل است. درمان های غیر جراحی نیز در این شرایط ممکن است موثر باشد که شامل استفاده از داروهای ضد التهاب، تمرینات کششی مقعد و تغییر در رژیم غذایی است.
آیا تنگی مقعد باعث درد و ناراحتی می شود؟
بله، تنگی مقعد با علائمی مانند درد، احساس فشار و ناراحتی در حین اجابت مزاج همراه است. این درد خصوصا هنگام اجابت مزاج یا تحریک بافت های آسیب دیده پس از جراحی بروز می کند. مشکلاتی مانند احساس تخلیه ناقص روده و خونریزی نیز در این شرایط رخ می دهد که باعث درد و ناراحتی خواهد شد.
روش های درمان تنگی مقعد بعد از جراحی بواسیر و شقاق
برای درمان تنگی مقعد بعد از جراحی بواسیر و شقاق بیمار باید به متخصص جراحی عمومی یا کولورکتال مراجعه کند. جراح با معاینه چشمی و انگشتی و همچنین عکس ام آر آی وضعیت تنگی مقعد را بررسی می کند.
بسته به شدت تنگی مقعد برخی اقدامات برای درمان در نظر گرفته می شود که شامل استفاده از مکمل های فیبردار و ملین ها برای نرم کردن مدفوع و تسهیل دفع در مواردی است که تنگی مقعد خفیف تشخیص داده شده است. علاوه بر این ممکن است در تنگی خفیف تا متوسط مقعد از روش گشاد کردن با انگشت استفاده شود.
اگر تنگی مقعد شدید تشخیص داده می شود تنها روش درمان جراحی است که برای تنگی ناشی از شقاق، جراحی اسفنکتروتومی و برای تنگی ناشی از هموروئید از روش هموروئیدکتومی استفاده می شود.
روش دیگری که برای رفع تنگی مقعد بعد از جراحی بواسیر و شقاق مورد استفاده قرار می گیرد و به عنوان روش ترجیحی در نظر گرفته می شود آنوپلاستی است. آنوپلاستی با استفاده از لیزر پرتوان انجام می شود و نسبت به سایر روش های موجود به دلیل عوارض کمتر ارجح است.
روش پیشگیری از تنگی مقعد بعد از جراحی بواسیر و شقاق
اگرچه همیشه پیشگیری از تنگی مقعد امکان پذیر نیست اما با رعایت موارد زیر می توانید به جلوگیری از آن کمک کنید:
استفاده از رژیم غذایی پر فیبر در دوره نقاهت بعد از جراحی بواسیر و شقاق بسیار مهم است. مصرف غذاهای غنی از فیبر مانند سبزیجات، میوه ها و غلات کامل به نرم شدن مدفوع و جلوگیری از یبوست کمک می کند. یبوست با وارد کردن فشار زیاد به ناحیه مقعد در دوره نقاهت موجب آسیب شده و احتمال تنگی مقعد را افزایش می دهد.
مصرف مایعات کافی نیز یکی دیگر از مواردی است که باید رعایت کنید. نوشیدن مقدار زیادی آب به هضم بهتر غذا و کاهش احتمال بروز یبوست کمک می کند.
استفاده از نرم کننده های مدفوع که به شکل ملین و مکمل در دسترس هستند با نرم شدن مدفوع و کاهش فشار ناحیه مقعد باعث پیشگیری از تنگی مقعد خواهد شد.
تمرینات خاصی مانند تمرینات کگل که توسط پزشک توصیه می شود به تقویت عضلات مقعد کمک کرده و باعث بهبود عملکرد عضلات و جلوگیری از تنگی مقعد خواهد شد.
منبع:
https://www.vinmec.com/eng/blog/narrow-anus-after-hemorrhoid-surgery-what-you-need-to-know-en
