فیستول یک مشکل رایج پزشکی است که درمان آن بسیار چالش برانگیز است. فیستول یک مجرای غیر طبیعی بین دو اندام یا یک اندام و پوست است و خصوصا فیستول مقعدی بسیار رایج است. زخم فیستول بعد از جراحی نیاز به مراقبت های خاصی دارد تا به خوبی درمان شود. این زخمها اغلب دردناک، مزمن و مستعد عفونت هستند و در صورت عدم رسیدگی صحیح نه تنها بهبود نمی یابند بلکه باعث عوارض جدی تری خواهند شد.
یکی از مهمترین مراحل درمان زخم فیستول، شستشوی منظم و صحیح آن است. شستشوی زخم نه تنها به پاکسازی ترشحات، باکتریها و آلودگی ها کمک می کند، بلکه از گسترش عفونت و التهاب بیشتر نیز پیشگیری خواهد کرد. شستشوی زخم فیستول نقش مهمی در تسریع روند بهبودی دارد و از محلول های مختلفی مانند سرم شستشو (نرمال سالین)، محلول های آنتیسپتیک یا حتی آب و صابون ملایم برای آن استفاده می شود. شستشوی زخم فیستول باید طبق دستور پزشک انجام شود زیرا شستشوی نادرست می تواند منجر به تحریک بیشتر ناحیه یا حتی انتقال عفونت به بخش های دیگر بدن شود.
فیستول چیست و چه علائمی دارد؟
فیستول یک ارتباط غیر طبیعی بین دو عضو از بدن است که در حال عادی ارتباطی با یکدیگر ندارند. این مسیر غیر عادی می تواند میان ارگان های داخلی مثل روده و مثانه یا بین یک ارگان داخلی و پوست مانند فیستول مقعدی ایجاد شود. فیستول ها معمولاً ناشی از عفونت های مزمن، جراحی، آسیب یا بیماری های التهابی مانند کرون و سرطان هستند.
علائم فیستول بسته به محل آن تا حدودی متفاوت است اما علائم عمومی آن شامل ترشح مداوم یا متناوب چرک از محل زخم، درد و ناراحتی در ناحیه درگیر، قرمزی، تورم و التهاب در دهانه فیستول، خارش یا سوزش پوست اطراف و تب در صورت پیشرفت بیماری است.
فیستول ها به خودی خود درمان نمی شوند و اغلب اوقات منجر به عفونت مزمن خواهند شد. تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب و شستشوی منظم بهترین راه برای درمان این عارضه است.
بخوانید: هزینه درمان فیستول با لیزر در سال 1404 + هزینه بیمارستان و کلینیک ها
روشهای درمان فیستول
درمان فیستول به نوع فیستول، محل، شدت علائم و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد و هدف آن بستن مسیر فیستول، کنترل عفونت و جلوگیری از عود مجدد است.
روش های غیر جراحی برای درمان فیستول شامل استفاده از آنتی بیوتیک ها برای پیشگیری از عفونت، شستشوی منظم زخم با سرم فیزیولوژیک یا محلول های ضدعفونی کننده، کنترل بیماری های زمینهای و تغذیه مناسب جهت تسریع بهبودی در مراحل اولیه است.
در بیشتر موارد، فیستول نیاز به مداخله جراحی است. فیستولوتومی رایج ترین روش درمان فیستول است که مسیر فیستول را کاملا باز کرده و بعد از تخلیه چرک به آن اجازه بهبودی می دهد. استفاده از نخ ستون روش دیگری است که مسیر فیستول را باز نگه می دارد تا ترشحات خارج شده و فیستول درمان شود.
فلپ مخاطی و چسب فیبرین روش های جدید دیگری هستند که بر اساس تشخیص پزشک استفاده می شوند. علاوه بر این برای فیستول های ساده می توان از لیزر درمانی استفاده کرد که یک روش کم تهاجمی با نتایج مطلوب است.
بخوانید: عفونت فیستول مقعد و روش های درمان آن + عکس عفونت فیستول
اهمیت شستشوی زخم فیستول چیست؟
شستشوی زخم فیستول برای تسریع روند بهبود و جلوگیری از عود آن بسیار مهم است. همچنین مانع عوارض بیشتر و مشکلات جدی تر خواهد شد.
زخم فیستول معمولاً ترشحات چرکی یا موکوسی دارد که محیطی مناسب برای رشد باکتریها و ایجاد عفونت ایجاد می کند. شستشوی زخم باعث حذف این ترشحات و آلودگی ها شده و از عفونت پیشگیری می کند.
علاوه بر این شستشوی زخم باعث کاهش تجمع ترشحات و سموم باکتریایی خواهد شد که به کاهش التهاب، تورم و درد در کمک می کند.
تمیز نگه داشتن زخم همچنین شرایط بهتری برای فعالیت سلول های ترمیم کننده فراهم می کند. بنابراین بهبود زخم سریع تر انجام خواهد شد.
مراقبت صحیح از زخم فیستول از عوارض جانبی و عفونت های ثانویه جلوگیری کرده و کمک می کند بیمار سریع تر به وضعیت طبیعی خود بازگردد.
لوازم مورد نیاز برای شستشوی زخم فیستول
شستشوی صحیح زخم فیستول در دوره نقاهت بعد از جراحی بسیار حائز اهمیت است زیرا به کاهش خطر عفونت و تسریع روند بهبودی کمک می کند. این کار باید با دقت و رعایت کامل بهداشت، طبق آنچه به شما آموزش داده شده انجام شود.
برای شستشوی زخم فیستول به سرم شستشو (نرمال سالین ۰.۹٪) یا آب جوشیده ولرم، سرنگ ۲۰ یا ۵۰ سی سی، گاز استریل، دستکش یکبار مصرف، محلول ضدعفونی کننده و پد یا گاز استریل برای پانسمان بعد از شستشو نیاز دارید.
مراحل شستشوی زخم فیستول
ابتدا دستها را با آب و صابون شسته و خشک کنید. سپس از دستکش استفاده نمایید تا احتمال انتقال آلودگی به حداقل برسد. وسایل را روی یک سینی یا سطح تمیز قرار دهید. سرم را داخل سرنگ بکشید.
سپس به آرامی پانسمان قبلی را بردارید و زخم را بررسی کنید. خصوصا به دنبال علائم عفونت مانند چرک و بوی بد باشید. همچنین به تورم و قرمزی نیز توجه کنید.
با استفاده از سرنگ، زخم فیستول و اطراف زخم را به آرامی و با فشار ملایم بشویید. سپس از محلول ضدعفونی کننده رقیق شده برای شستشوی اطراف زخم استفاده کنید، دقت کنید که این محلول نباید وارد مسیر فیستول شود.
سپس با گاز استریل اطراف زخم را به آرامی خشک کنید. یک گاز استریل تازه روی زخم بگذارید و با نوار پزشکی فیکس کنید.
چند بار در روز باید زخم فیستول را شستشو دهیم؟
تعداد دفعات شستشوی زخم معمولاً ۱ تا ۲ بار در روز توصیه می شود مگر اینکه پزشک در موارد استثناء دستور خاصی داده باشد. مثلا برای فیستول مقعدی پس از هر بار اجابت مزاج باید زخم را شستشو داده و پانسمان کنید.
نکات مهم در رابطه با شستشوی زخم فیستول
- هرگز از بتادین غلیظ، الکل یا مواد محرک مستقیماً روی زخم فیستول استفاده نکنید زیرا باعث عوارض شده و بهبودی را به تاخیر می اندازد.
- هرگز برای تمیز کردن زخم، گاز غیر استریل، وسایل مشترک و غیر استریل استفاده نکنید زیرا منجر به عفونت زخم خواهد شد.
- تا 48 ساعت بعد از عمل استراحت کنید و از استحمام خودداری نمایید تا روند بهبودی تسریع شود.
- در صورت افزایش درد، بروز تب، ترشحات بیش از حد یا بدبو فورا با پزشک تماس بگیرید زیرا نشان دهنده گسترش عفونت است.
دیگر مقالات در مورد فیستول مقعد:
درباره درمان فیستول مقعدی با چسب فیبرین بیشتر بدانید
جراحی فیستول مقعد به روش فیستولوتومی و هزینه آن
جراحی فیستول با پلاگین بیوپروتز + درصد موفقیت و هزینه + فیلم جراحی
