فیستول دیالیز و تفاوت آن با فیستول مقعد

فیستول دیالیز و فیستول مقعد دو نوع فیستول رایج هستند که از نظر علت ایجاد و محل بروز تفاوت ‌های اساسی دارند. فیستول‌ بطور کلی یک مجرای غیر طبیعی بین دو اندام است که معمولاً در شرایط بیماری یا آسیب ایجاد می ‌شود. فیستول دیالیز همانطور که از اسم آن پیداست عمدتاً در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه دیده می شود. این فیستول ‌ها بین شریان و ورید ناحیه دست برای دسترسی پایدار به جریان خون جهت همودیالیز ایجاد می ‌شوند و نقش حیاتی در درمان این بیماران دارند. در مقابل، فیستول مقعد یک بیماری شایع نشیمنگاهی است که به صورت یک مجرای غیر طبیعی بین کانال مقعد و پوست اطراف آن شکل می ‌گیرد.

فیستول مقعدی در نتیجه عفونت‌ های مکرر، آبسه‌های مقعدی یا بیماری‌های التهابی مانند کرون ایجاد شده و با علائمی مانند درد، ترشحات چرکی و ناراحتی موضعی همراه است. در مقایسه این دو فیستول باید گفت که فیستول دیالیز به عنوان یک روش درمانی هدفمند جهت تسهیل دیالیز ایجاد می‌ شود، در حالی که فیستول مقعد یک بیماری است که نیازمند درمان است.

فیستول دیالیز چیست؟

فیستول دیالیز یا فیستول شریانی-وریدی یک ارتباط مستقیم بین شریان و ورید است که برای انجام همودیالیز در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه توسط پزشک ایجاد می ‌شود. این فیستول با جراحی در ناحیه بازو جهت افزایش جریان خون در ورید و تسهیل اتصال دستگاه دیالیز ایجاد می شود.

فیستول دیالیز باعث ضخیم‌ تر و مقاوم ‌تر شدن وریدها شده و مانع آسیب دیدن یا بسته شدن آنها به دلیل استفاده مکرر از سوزن می شود. این روش نسبت به سایر روش ‌های دسترسی وریدی مانند کاتترهای مرکزی یا گرافت ‌های مصنوعی، عوارض کمتری دارد و رایج ترین روش برای انجام دیالیز به حساب می‌ آید. در واقع فیستول دیالیز نقش حیاتی در درمان بیماران دیالیزی ایفا می ‌کند و باعث بهبود کیفیت درمان می شود.

بخوانید: درمان فیستول با لیزر

فیستول مقعد چیست؟

فیستول مقعد یک کانال یا مجرای غیر طبیعی بین کانال مقعد و پوست اطراف آن است. این ارتباط غیر طبیعی به دلایل مختلفی از جمله عفونت‌ های مکرر یا آبسه‌ های مقعدی ایجاد شده و با درد و ناراحتی فراوان همراه است.

از مهمترین علائم فیستول مقعدی خروج ترشحات چرکی یا خون ‌آلود از مجرای فیستول در سطح پوست، احساس خارش و سوزش اطراف مقعد و گاهی تب و احساس ناخوشی است.

فیستول مقعدی را برای جلوگیری از بروز عوارضی مانند انتشار عفونت و آسیب به بافت های مجاور باید به سرعت با مداخلات پزشکی درمان کرد. در اکثر موارد درمان فیستول مقعد نیاز به جراحی دارد زیرا مجرا باید تخلیه شود.

فیستول دیالیز چگونه ایجاد می شود؟

در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه حدود 6 هفته قبل از اولین جلسه دیالیز، جراح با بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی یک فیستول شریانی – وریدی در ناحیه خاصی از بازو ایجاد می کند. این فیستول طی 6 هفته بهبود یافته و باعث افزایش ضخامت عروق مورد استفاده جهت دیالیز خواهد شد. در واقع فیستول دیالیز باعث می شود که درمان بیماران با موفقیت بیشتری انجام شود و از آسیب دیدن عروق خونی در اثر دیالیز جلوگیری خواهد کرد.

برای ارزیابی عروق خونی معمولا از سونوگرافی و آنژیوگرافی استفاده می شود زیرا جراح باید سالم ترین رگ ها  را از نظر اندازه و عمق برای ایجاد فیستول انتخاب کند. سپس برش کوچکی بین رگ ها ایجاد شده و اتصال مصنوعی بین شریان و ورید ایجاد می شود تا افزایش جریان خون باعث بزرگ تر و ضخیم تر شدن دیواره عروق شود. این جراحی حدود یک ساعت طول می کشد.

بخوانید: همه چیز درباره فیستول ناشی از کیست مویی

انواع فیستول دیالیز

انواع مختلفی فیستول دیالیز وجود دارد که رایج ترین آنها فیستول رادیوسفالیک است. این فیستول بین ورید سفالیک مچ دست و شریان رادیال ایجاد می شود.

فیستول دیالیز دیگر براکیوسفالیک است که بین ورید سفالیک و شریان بازویی ایجاد می شود. فیستول براکیوبازیلیک جابجا شده، بین ورید بازیلیک در ناحیه فوقانی بازو و شریان بازویی ایجاد می شود.

فیستول دیالیز چه مزایایی دارد؟

ایجاد فیستول دیالیز به صورت سرپایی و با بی حسی موضعی انجام می شود بنابراین افراد می توانند خیلی زود فعالیت های عادی خود را از سر بگیرند. فیستول دیالیز نسبت به سایر روش های موجود دسترسی بهتر و بلند مدت تری به عروق خونی ایجاد خواهد کرد. همچنین احتمال بروز عفونت در این روش بسیار پایین بوده و نسبت به سایر روش ها خطر لخته شدن خون کمتر است. فیستول دیالیز جریان خون لازم برای دیالیز را به راحتی فراهم کرده و مدت زمان درمان را کاهش می دهد.

بخوانید: انواع درجه یا گرید فیستول مقعد و درمان هر کدام

تفاوت فیستول دیالیز با فیستول مقعد چیست؟

مهمترین تفاوت فیستول دیالیز با فیستول مقعد ماهیت آنها است. فیستول دیالیز یک اتصال مصنوعی و هدفمند بین شریان و ورید است که به تسهیل همودیالیز کمک می کند. در حالیکه فیستول مقعد یک مجرای غیر طبیعی و پاتولوژیک است که به دلایل مختلف ایجاد شده و باعث درد و ناراحتی می شود.

فیستول دیالیز معمولاً در ناحیه بازو ایجاد می شود ولی فیستول مقعد در اطراف کانال مقعد بروز می کند. فیستول دیالیز به منظور درمان و ایجاد دسترسی طولانی ‌مدت به عروق برای دیالیز توسط جراح به صورت هدفمند ایجاد می شود.  در مقابل فیستول مقعد ناشی از عفونت، آبسه‌ های مکرر یا بیماری‌ های التهابی است.

علاوه بر این فیستول دیالیز یک روش درمانی است که به بهبود کیفیت درمان بیماران دیالیزی کمک می کند اما فیستول مقعد یک بیماری است که باید با روش های مختلف آن را درمان کرد. فیستول دیالیز معمولاً علائمی ندارد مگر در موارد عفونت یا انسداد که به ندرت رخ می دهد اما فیستول مقعد با درد، ترشحات چرکی، التهاب و ناراحتی زیاد همراه است.

بخوانید: معرفی بهترین کلینیک درمان فیستول تهران

فیستول دیالیز چقدر دوام دارد؟

این فیستول ها برای مدت طولانی ایجاد می شوند و طبق تحقیقات انجام شده طول عمر آنها حدود 3 سال است. عواملی مانند سن فرد، سابقه استفاده از کاتتر و ابتلا به دیابت طول عمر فیستول را کاهش خواهد داد.

آیا می توان فیستول دیالیز را برداشت؟

بله، پزشک می تواند در پایان درمان دیالیز به دلایل زیبایی این فیستول را بردارد. علاوه بر این در صورت ایجاد عوارض نیز امکان برداشتن آن در هر زمانی وجود دارد.

منبع:

https://teachmesurgery.com/general/anorectal/anal-fistula/

https://www.bumrungrad.com/en/treatments/arteriovenous-fistula-av