فیبروئید یا فیبروم مقعد یک توده خوش خیم از جنس بافت همبند است که در ناحیه مقعد ایجاد می شود. اگرچه فیبروم ها اغلب در رحم دیده می شوند، اما در موارد نادر در مقعد نیز تشکیل می شوند. فیبروم ها رشد آهسته و ماهیت غیر سرطانی دارند، با اینحال بسته به اندازه، محل قرارگیری و میزان رشد با عوارضی مانند احساس فشار، درد، ناراحتی هنگام دفع یا حتی خونریزی همراه هستند. از آنجاییکه علائم فیبروئید شباهت زیادی به علائم بیماری های نشیمنگاهی مانند هموروئید، شقاق یا آبسه مقعدی دارد، شناسایی و تشخیص درست آن اهمیت فراوانی دارد.
فیبروم مقعد ممکن است به صورت منفرد یا چندگانه ظاهر شود. عوامل مختلفی مانند زمینه های ژنتیکی، التهابات مزمن ناحیه مقعد و یبوست مکرر با فشار به بافت های مقعدی می توانند در شکل گیری فیبروئید نقش داشته باشد. تشخیص قطعی این بیماری با معاینه فیزیکی، کولونوسکوپی یا تصویربرداری امکان پذیر است. در کلینیک التیام نشیمنگاه متخصصان کولورکتال با استفاده از بهترین تجهیزات می توانند به راحتی فیبروئید یا فیبروم مقعد را تشخیص داده و آن را درمان کنند.
فیبروئید یا فیبروم مقعد چیست؟
فیبروئید یا فیبروم مقعد یک توده خوش خیم است که در ناحیه مقعد یا اطراف آن تشکیل می شود. این توده معمولاً حاصل از رشد غیر طبیعی سلول های بافت همبند است و اغلب به صورت یک برجستگی یا توده کوچک در معاینات مشاهده می شود. فیبروم های مقعد نادر بوده و معمولاً ناشناخته تر از فیبروم رحم هستند.
این توده ممکن است داخل کانال مقعد، روی پوست اطراف آن یا در زیر مخاط رکتوم ایجاد شوند. در اغلب موارد، فیبروم مقعد بدون علامت بوده و به صورت تصادفی در حین معاینه یا کولونوسکوپی شناسایی می شود.
این بیماری با عوارضی مانند احساس توده یا برجستگی در اطراف مقعد، خارش یا سوزش، خونریزی خفیف گاه به گاه، ناراحتی یا درد هنگام نشستن یا دفع همراه است.
فیبروم مقعد چقدر شایع است؟
فیبروم مقعد یک اختلال بسیار نادر است و به ندرت گزارش می شود بنابراین آمار دقیقی درباره شیوع آن وجود ندارد. همچنین گاهی اوقات با بیماری های مقعدی مانند هموروئید، آبسه یا پولیپ اشتباه گرفته می شود. در منابع پزشکی، این عارضه در دسته نئوپلاسم های خوش خیم نادر رکتوم و کانال مقعدی دسته بندی می شود.
فیبروم مقعد در زنان بیشتر رخ می دهد یا مردان؟
فیبروم مقعد در بین زنان و مردان به یک اندازه شایع است زیرا این توده ها ارتباط مستقیمی با هورمون های جنسی ندارند.
آیا می توان از فیبروم مقعد پیشگیری کرد؟
از آنجاییکه علت دقیق بروز فیبروئید یا فیبروم مقعد هنوز کاملا شناخته نشده است پیشگیری از آن نیز دشوار است. با اینحال راهکارهای زیر برای پیشگیری یا کاهش احتمال بروز فیبروم مقعد مفید هستند:
پیشگیری از یبوست مزمن
یبوست مکرر با وارد کردن فشار زیاد به ناحیه مقعد و رکتوم می تواند زمینه ساز بروز ضایعات بافتی مانند فیبروم یا سایر تودههای خوش خیم باشد.
پرهیز از نشستن طولانی مدت
نشستن مداوم با ایجاد اختلال در گردش خون ناحیه لگن و مقعد ممکن است به بافت های همبند آسیب برساند.
درمان بیماری های التهابی مقعد
درمان به موقع التهاب های مزمن ناحیه مقعد مانند شقاق، آبسه یا فیستول از تحریک بافت ها و رشد توده های غیر طبیعی جلوگیری خواهد کرد.
رعایت بهداشت مقعدی
رعایت بهداشت مناسب مقعد با جلوگیری از عفونت و التهاب مزمن مانع بروز فیبروم و بیماری های نشیمنگاهی مختلف می شود.
نحوه تشخیص فیبروئید مقعد؟
تشخیص فیبروئید یا فیبروم مقعد نیازمند بررسی دقیق بالینی، تصویربرداری یا نمونه برداری (بیوپسی) است. پزشک با استفاده از معاینه انگشتی (دیجیتال) ناحیه مقعد، وجود توده های قابل لمس را بررسی می کند.
آنوسکوپی، کولونوسکوپی یا پروکتوسکوپی به شناسایی توده ها در داخل کانال مقعد و رکتوم که با معاینه بصری قابل شناسایی نیستند کمک می کنند.
روش های تصویربرداری دقیق مانند MRI یا سونوگرافی ترانس رکتال اطلاعات دقیق تری درباره اندازه، موقعیت و ماهیت فیبروم ارائه می دهند. در مواردی که پزشک به بدخیمی مشکوک باشد از فیبروم نمونه برداری شده و برای تشخیص به آزمایشگاه ارسال می شود
فیبروم مقعد در چه سنی بیشتر دیده میشود؟
فیبروم مقعد در هر سنی در افراد بزرگسال قابل مشاهده است، اما بیشتر آنها در سنین 30 تا 60 سالگی گزارش شده اند. زیرا با بالاتر رفتن سن تغییرات بافتی، کاهش انعطاف پذیری بافت همبند و مواجهه با عوامل تحریک کننده بیشتر است و احتمال بروز تغییرات خوش خیم و بدخیم در افراد افزایش می یابد.
روش های درمان فیبروئید مقعد
روش درمان فیبروئید مقعد به عوامل مختلفی مانند اندازه توده، محل قرارگیری، شدت علائم و احتمال بدخیمی آن بستگی دارد. از آنجاییکه رشد فیبروم آهسته است، در بیشتر موارد نیاز فوری به درمان نیست فقط باید تحت نظر پزشک قرار بگیرید. با اینحال، اگر علائم آزاردهنده باشند یا احتمال سرطانی بودن توده وجود داشته باشد مداخلات درمانی فوری مورد نیاز است.
بطور کلی رایج ترین و مؤثرترین روش درمانی برداشتن کامل فیبروم از طریق جراحی است. بسته به محل و عمق توده، جراحی با بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام خواهد شد. برای فیبروم های سطحی و کوچک معمولا از لیزر یا الکتروکوتر برای برداشتن آنها استفاده می شود.
آیا با دارو می توان فیبروم مقعد را درمان کرد؟
خیر ، هیچ دارویی برای درمان فیبروم مقعد وجود ندارد اما در صورت وجود علایمی مانند درد، التهاب یا عفونت ثانویه پزشک از داروهایی مانند مسکن، آنتی بیوتیک و ضد التهاب ها برای درمان استفاده می کند.
آیا فیبروم مقعد باعث سرطان شود؟
در بیشتر موارد، فیبروم ها خوش خیم باقی مانده و سرطانی نمی شوند ولی باید با بررسی دوره ای آنها را تحت نظر قرار داد تا در صورت بروز بدخیمی به سرعت آنها را با جراحی برداشت.
تشخیص و درمان فیبروم مقعد
متخصص گوارش، جراح عمومی و کولورکتال با معاینه و بررسی های لازم این عارضه را تشخیص داده و به روش های مختلف درمان می کنند. پزشکان متخصص کلینیک التیام نشیمنگاه با استفاده از تجهیزات موجود در کلینیک می توانند به سرعت فیبروم مقعد را تشخیص داده و نسبت به درمان آن در صورت لزوم اقدام نمایند.
