کورک یا دمل در اثر عفونت یک یا چند فولیکول مو به دلیل فعالیت باکتریایی رخ می دهد. کورک به شکل یک جوش بزرگ و چرکی روی پوست دیده می شود که باعث درد و تورم شده و به مرور زمان بزرگ می شود. این عارضه در افراد با ضعف سیستم ایمنی یا مشکلات پوستی مانند آکنه یا التهاب پوست شایع تر است. کیست مویی یا کیست پیلونیدال در مقابل به دلیل گیر افتادن مو در زیر پوست ایجاد می شود. کیست مویی معمولاً در ناحیه دنبالچه و نزدیک به مقعد ایجاد می شود و در برخی موارد برای تخلیه عفونت نیاز به جراحی دارد.
تفاوت اصلی مبین کورک و کیست مویی نحوه ایجاد عفونت و محل آن است. کورک معمولاً به دلیل عفونت باکتریایی در فولیکول های مو ایجاد می شود اما کیست مویی به دلیل تجمع موهای زیر و ضعیف در زیر پوست رخ می دهد. همچنین کورک در هر نقطه ای از بدن ممکن است ایجاد شود اما کیست مویی بیشتر در نواحی که تحت فشار و اصطکاک مداوم است مانند دنبالچه رخ می دهد.
کورک چیست
کورک یک عفونت رایج پوستی است که از فولیکول مو یا غده چربی شروع می شود. کورک در واقع عفونت فولیکول مو است که توسط باکتری استافیلوکوکوس اورئوس ایجاد می شود. این باکتری بطور طبیعی روی پوست زندگی می کند و معمولاً بی ضرر است اما در صورت راه یابی به بافت های عمیق تر باعث عفونت های خفیف تا شدید خواهد شد که یکی از آنها کورک است. اگرچه احتمال بروز کورک در همه نقاط بدن وجود دارد اما بیشتر در صورت، گردن، زیر بغل، کشاله ران و باسن رخ می دهد.
آنها در ابتدا به صورت یک نقطه متورم و قرمز در پوست مشاهده می شوند که به تدریج بزرگ شده و پر از چرک می شوند که معمولا با درد همراه است. کورک ها معمولاً خود به خود برطرف می شوند، اما موارد شدید یا عود کننده نیاز به مداخله پزشکی دارند. گزینه های درمانی شامل تخلیه و مصرف آنتی بیوتیک ها برای از بین بردن عفونت است.
علائم کورک
کورک با مجموعه ای از علائم مشخص می شود که پوست را درگیر و باعث ناراحتی می شود. این علائم شامل قرمزی و تورم در پوست است. پوست ناحیه درگیر با بزرگ شدن کورک ملتهب و دردناک می شود.
تشکیل چرک زرد یا سفید به تدریج در مرکز کورک مشاهده می شود و هنگام لمس ناحیه، احساس گرمی نسبت به سایر قسمت های پوست کاملا مشخص است. در صورت گسترش عفونت فرد دچار تب و احساس ناخوشی عمومی خواهد شد. خارش قبل از تجمع چرک دیگر از علائم کورک است. پوسته ریزی و ترشحات چرکی در نهایت هنگام بهبودی مشاهده خواهد شد.
علت کورک
کورک یک عفونت باکتریایی است که می تواند به دلیل ضعف سیستم ایمنی ناشی از مصرف داروهای سرکوب کننده ایمنی یا بیماری هایی مانند دیابت رخ دهد.
مسدود شدن منافذ پوست به دلیل تجمع چربی اضافی، تعریق زیاد یا تجمع سلول های مرده پوست، زمینه ساز فعالیت باکتری ها و بروز کورک است. عدم رعایت بهداشت خصوصا در مناطقی که بیش از حد عرق می کنند مانند زیر بغل یا نواحی تناسلی محیط مناسبی برای رشد باکتریها و بروز کورک ایجاد می کند.
علاوه بر این کورک ممکن است از طریق تماس مستقیم با پوست فرد مبتلا یا از طریق استفاده از وسایل شخصی مشترک (مانند حوله ها، لباس ها یا تیغ های اصلاح) منتقل شود.
زخم ها و آسیب های پوستی مانند بریدگی ها، خراش ها، یا حتی گزش حشرات نیز می توانند باعث ورود باکتری ها و بروز کورک شوند.
بخوانید: فولیکولیت ( التهاب فولیکول مو) چیست؟ مقایسه با کیست مویی
عوارض کورک
کورک در صورت عدم درمان باعث گسترش عفونت به لایه های عمیق تر پوست و کل بدن خواهد شد. علاوه بر این ممکن است به آبسه تبدیل شود که نیاز به جراحی دارد. آسیب بافت های مجاور، عود، تشکیل فیستول، انتقال به سایر افراد و ایجاد اسکار و تغییر رنگ پوست از دیگر عوارض کورک است.
تفاوت با کیست مویی
کورک و کیست مویی دو بیماری پوستی رایج هستند که از نظر علت بروز کاملا متفاوت می باشند. علاوه بر این کورک مسری است در حالیکه کیست مویی مسری نیست. کورک به درمان های ساده تری نیاز دارد و معمولا عود کننده نیست. همچنین کورک و کیست مویی از نظر ظاهری نیز متفاوت هستند زیرا کورک به شکل توده ای برجسته و ملتهب روی پوست ایجاد می شود در حالیکه کیست مویی در مراحل اولیه به صورت سوراخ های ریز در قسمت خط باسن مشاهده می شود. کورک در هر قسمتی که از بدن که فولیکول مو وجود داشته باشد، رخ می دهد اما کیست مویی بیشتر در ناحیه دنبالچه ایجاد می شود و به درمان های پیچیده تری نیاز دارد.
نحوه درمان کورک
درمان خانگی برای کورک های کوچک و خفیف مناسب بوده و با استفاده از کمپرس گرم و سرد برای تخلیه چرک انجام می شود. رعایت بهداشت شخصی و جلوگیری از تماس با افراد مبتلا و شستشوی ناحیه با آب و صابون بسیار مهم است. علاوه بر این می توانید از سیر له شده و خمیر زردچوبه روی محل استفاده کنید.
درمان دارویی کورک شامل استفاده از داروهای آنتی بیوتیک است. آنتی بیوتیک های موضعی مانند باسیتراسین و آنتی بیوتیک های خوراکی مانند کلیندامایسین یا داکسی سایکلین را پزشک برای شما تجویز می کند.
درمان پیشرفته کورک با جراحی برای تخلیه کامل کورک تحت بی حسی موضعی انجام شده و با مصرف آنتی بیوتیک ها برای درمان کامل پیگیری می شود.
آیا کورک می تواند به کیست مویی تبدیل شود؟
کورک معمولاً به کیست مویی تبدیل نمی شود با اینحال، در صورتی کورک بطور مکرر در ناحیه دنبالچه رخ دهد احتمال بروز کیست مویی افزایش می یابد. اما کورک هیچگاه مستقیما به کیست مویی تبدیل نمی شود.
کدام خطرناکتر است؟
کیست مویی معمولاً خطرناک تر از کورک است زیرا یک بیماری مزمن و عود کننده است که می تواند منجر به عفونت های مکرر و جدی تر شود. در حالیکه کورک در صورت درمان به موقع معمولاً به سرعت بهبود می یابد.
پیشگیری از کورک
رعایت بهداشت شخصی و مراقبت از پوست، خشک نگه داشتن نواحی مرطوب بدن، درمان زخم ها و خراش ها برای جلوگیری از ورود باکتریها به پوست، عدم استفاده مشترک از حوله، تیغ یا لباس و همچنین تقویت سیستم ایمنی بهترین راههای پیشگیری از کورک هستند.
منبع:
https://www.mountsinai.org/health-library/diseases-conditions/boils
