دلیل عود و بازگشت فیستول بعد از عمل و پیشگیری از آن

فیستول مقعدی یک کانال غیر طبیعی است که بین مقعد و پوست اطراف آن ایجاد می‌شود و معمولا در اثر عفونت غده‌ های مقعدی به وجود می‌آید. این عارضه باعث ترشح مداوم چرک یا خون از ناحیه مقعد، درد و التهاب موضعی می‌شود و کیفیت زندگی بیمار را کاهش می‌دهد.

عمل جراحی فیستول مقعدی عمدتا با هدف تخلیه عفونت، بازکردن کانال فیستول و جلوگیری از عود انجام می‌شود. روش‌ های مختلفی مانند فیستولوتومی، استنت، لیزر یا گذاشتن پلاگ فیستول به کار می‌روند که بسته به محل و پیچیدگی فیستول انتخاب می‌شوند. با این حال، بازگشت فیستول پس از عمل شایع است و دلایل آن شامل عدم تخلیه کامل مسیر عفونی، وجود شاخه‌ های مخفی فیستول، عفونت مقاوم، یا آسیب به بافت‌ های اطراف در حین جراحی می‌باشد. رعایت نکات پس از عمل و پیگیری منظم می‌تواند خطر عود را کاهش دهد، اما در مواردی نیاز به عمل مجدد وجود دارد.

خطرات فیستول مقعدی

فیستول مقعدی اگر به موقع درمان نشود می‌تواند منجر به عوارض جدی و کاهش کیفیت زندگی شود. این بیماری باعث التهاب مداوم، عفونت مزمن و درد ناحیه مقعد می‌شود و در موارد پیشرفته ممکن است گسترش عفونت به بافت‌ های اطراف یا تشکیبل آبسه‌ های متعدد رخ دهد. همچنین فیستول‌ های پیبچیده می‌توانند کنترل مدفوع را  مختل کنند و باعث بی‌ اختیاری شود. حتی پس از جراحی خطر عود و نیاز به عمل مجدد وجود دارد و برخی بیماران ممکن است دچار زخم یا اسکار مزمن شوند.

خطرات و عوارض فیستول مقعدی:

• عفونت مزمن و درد مداوم
• تشکیل آبسه و انتشار عفونت به بافت‌ های اطراف
• اختلال در کنترل مدفوع و بی‌ اختیاری
• بازگشت فیستول بعد از عمل جراحی
• تشکیل زخم یا اسکار مزمن
• التهاب و تورم مکرر ناحیه مقعد

بخوانید: مراحل قدم به قدم شستشوی زخم فیستول مقعد

دلایل اصلی بازگشت فیستول بعد از عمل

بازگشت فیستول مقعدی بعد از عمل جراحی مشکلی نسبتا شایع است و معمولا ناشی از چند عامل اصلی می‌باشد که مرتبط با خود فیستول یا تکنیک جراحی هستند:

• تخلیه ناقص کانال فیستول: اگر مسیر اصلی فیستول یا شاخه‌های فرعی به‌طور کامل تخلیه نشوند، عفونت باقی مانده می‌تواند باعث عود بیماری شود.
• وجود شاخه‌ های مخفی یا پیچیده فیستول: فیستول‌ های چند شاخه‌ ای یا عمیق، گاهی در تصویر برداری یا معاینه دقیق مشخص نمی‌شوند و باقی ماندن آن‌ ها پس از جراحی منجر به بازگشت می‌شود.
• عفونت مقاوم یا مزمن: عفونت‌ های شدید، مقاوم به آنتی‌بیوتیک یا طولانی‌ مدت، می‌توانند روند ترمیم بافت را مختل کنند و فیستول را بازگردانند.
• تکنیک جراحی ناکافی یا آسیب به بافت اطراف: بریدگی ناقص، بسته شدن نامناسب کانال یا آسیب به عضلات اسفنکتر می‌تواند منجر به عود شود.
• شرایط زمینه‌ ای بیمار: بیماری‌ هایی مثل دیابت، بیماری‌ های التهابی روده یا نقص ایمنی می‌توانند ترمیم بافت را کند کرده و احتمال بازگشت فیستول را افزایش دهند.

بخوانید: درمان فیستول با دارو ممکن است؟ + معرفی موثرترین درمان

یافته‌ های مهم از مقاله علمی sciencedirect

نتایج این تحقیق نشان داد چند عامل کلیدی می‌توانند احتمال بازگشت فیستول را بالا ببرند:

• بیماری‌ های التهابی روده، مثل بیماری کرون
• فیستول‌ های پیچیده یا متعدد
• سابقه جراحی‌ های متعدد در ناحیه مقعد
• عدم رعایت بهداشت مناسب
• سیگار کشیدن

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1743919119301931

درمان مناسب فیستول پس از عود

درمان فیستول مقعدی که پس از عمل عود کرده است نیازمند برنامه‌ ریزی دقیق و بررسی دقیق مسیر های فیستول است، زیرا فیستول‌ های بازگشتی معمولا پیچیده‌ تر و دارای شاخه‌ های مخفی هستند. درمان به صورت مرحله‌ ای و با هدف کنترل عفونت، حفظ عملکرد عضلات اسفنکتر و جلوگیری از عود مجدد انجام می‌شود:

• کنترل عفونت و التهاب: قبل از هر عمل جراحی مجدد تخلیه آبسه‌ ها و مصرف آنتی‌ بیوتیک‌ های مناسب برای کاهش عفونت ضروری است.
• تصویربرداری دقیق: MRI مقعد یا سونوگرافی اندوآنال برای شناسایی شاخه‌ های مخفی و مسیر کامل فیستول لازم است تا جراحی هدفمند انجام شود.
• جراحی مجدد: فیستولوتومی، استنت یا پلاگ
• روش‌ های ترکیبی: در فیستول‌ های پیچیده، ممکن است ترکیبی از تکنیک‌ ها استفاده شود.
• درمان با لیزر CO2 : استفاده از لیزر CO2 می‌تواند گزینه موثری و کمتر تهاجمی باشد
• مراقبت بعد از عمل: رعایت بهداشت، رژیم غذایی مناسب و پیگیری منظم جهت شناسایی سریع عود مجدد ضروری است.

در موارد مقاوم یا فیستول‌ های بسیار پیچیده، گاهی درمان چند مرحله‌ای با فاصله زمانی و جراحی‌ های متوالی بهترین نتیجه را دارد تا هم عفونت کنترل شود و هم عملکرد کنترل مدفوع حفظ گردد

بخوانید: همه چیز درباره فیستولوگرافی (تصویربرداری از فیستول ) + هزینه آن

پیشگیری از فیستول بعد از عمل

برای پیشگیری از عود فیستول بعد از جراحی رعایت ترکیبیی از مراقبت‌ های پزشکی، سبک زندگی سالم و بهداشت شخصی ضروری است. پیگیری منظم با پزشک و اطلاع سریع از هر علامت غیر معمول، مراقبت دقیق از ناحیه عمل و حفظ آن تمیز و خشک، کنترل بیماری‌ های زمینه‌ ای مثل کرون یا دیابت، و رعایت رژیم غذایی حاوی فیبر و مصرف مایعات کافی برای جلوگیری از یبوست، از اقدامات کلیدی هستند. ترک سیگار، فعالیت بدنی سبک، اجتناب از نشستن طولانی و فشار زیاد روی ناحیه مقعد، و استفاده از دارو ها یا پماد های تجویزی پزشک نیز نقش مهمی در کاهش ریسک عود دارند.

راهکار پیشگیری از عود فیستول بعد از جراحی:

1. پیگیری منظم با پزشک و اطلاع از هر علامت غیر معمول
2. تمیز و خشک نگه داشتن محل عمل
3. کنترل بیماری‌ های زمینه‌ ای مثل کرون و دیابت
4. مصرف رژیم غذایی پر فیبر و مایعات کافی
5. ترک سیگار
6. فعالیت بدنی سبک و منظم
7. اجتناب از نشستن طولانی و فشار زیاد روی ناحیه مقعد
8. استفاده از دارو ها و پماد های تجویزی پزشک

بخوانید: جراحی فیستول به روش vaaft فیلم و عکس جراحی

چرا درمان فیستول مقعد با لیزر co2

درمان فیستول با لیزر CO2 یکی از موثرترین شیوه‌ های درمانی محسوب می‌شود، زیرا این روش با دقت بالا و حداقل آسیب به بافت‌های سالم اطراف، مسیر فیستول را ترمیم می‌کند و التهاب و عفونت را کاهش می‌دهد. استفاده از لیزر باعث می‌شود که بافت‌ های اطراف کمتر آسیب ببینند و روند بهبود سریع‌ تر و تمیزتر انجام شود.

نکته مهم این است که انجام این روش توسط جراح حرفه‌ ای و با تجربه احتمال موفقیت درمان را به شدت افزایش می‌دهد و ریسک عود فیستول را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. بدین ترتیب ترکیب فناوری پیشرفته لیزر و مهارت جراح، یکی از بهترین راه‌ ها برای درمان موثر و پایدار فیستول است.

کلینیک التیام نشیمنگاه یکی از مراکز تخصصی ارائه خدمات جراحی لیزر فیستول مقعدی است و با بهره‌گیری از فناوری پیشرفته لیزری و تیم جراحی مجرب، درمانی دقیق، کم‌ تهاجمی و موثر برای بیماران فراهم می‌کند.