شقاق مقعدی یکی از بیماری های رایجی است که ناحیه مقعد را درگیر کرده و به دلیل ایجاد شکاف یا ترک پوستی در مخاط یا دیواره مقعد رخ می دهد. این بیماری موجب درد، خونریزی و ناراحتی شده و بطور کلی به دو دسته شقاق داخلی و شقاق خارجی تقسیم بندی می شود. شقاق داخلی در داخل کانال مقعد اتفاق می افتد و معمولا ناشی از فشار زیادی است که به دلیل یبوست مزمن و دفع مدفوع سخت رخ می دهد. شقاق خارجی در مقابل به زخم هایی اشاره دارد که در ناحیه بیرونی مخاط مقعد ایجاد می شود و عمدتا ناشی از آسیب های هایی مانند ضربه یا کشیدگی بیش از حد پوست است.
شقاق مقعدی نیاز به مداخلات درمانی دارد زیرا ممکن است منجر به بروز مشکلات جدی تری مانند التهاب مزمن شود که بطور قابل توجهی کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می دهد. نحوه درمان شقاق مقعدی به نوع و شدت آن بستگی دارد و از درمان های خانگی مانند حمام سیتز تا استفاده از داروهای موضعی ضد التهاب و جراحی متفاوت است. برای درمان موثر این عارضه حتما باید به پزشک مراجعه کنید.
شقاق مقعدی چیست و چه علائمی دارد؟
شقاق مقعدی یا فیشر به پارگی یا ترک پوستی در پوشش کانال مقعد یا مخاط بیرونی آن گفته می شود. مهمترین علت بروز شقاق زور زدن هنگام دفع مدفوع است. با اینحال برخی از موارد شقاق نیز به دلیل بیماری های زمینه ای مانند کرون رخ می دهد.
مهمترین علائم شقاق مقعدی درد و ناراحتی فراوان هنگام دفع است که ممکن تا چندین ساعت بعد نیز ادامه پیدا کند. زیرا در شقاق ممکن است عضله زیرین ناحیه آسیب دیده دچار اسپاسم شده و مقعد را منقبض کند.
سوزش و خارش اطراف مقعد و خونریزی به رنگ قرمز روشن روی دستمال توالت از مهمترین علائمی هستند که افراد مبتلا به شقاق تجربه می کنند.
تفاوت شقاق داخلی و خارجی چیست؟
شقاق داخلی در داخل کانال مقعد رخ می دهد و ممکن است درد زیادی ایجاد نکند. با اینحال با خونریزی به صورت قطره ای یا روی دستمال توالت مشخص می شود.
شقاق خارجی در خارج از کانال مقعد ایجاد می شود و با درد بسیار شدیدتری همراه است. شقاق خارجی از نظر شیوع رایج تر است و اغلب به دلایل مختلف مانند مشکلات گوارشی و ضربه رخ می دهد.
علل بروز شقاق داخلی و خارجی
بطور کلی شقاق های داخلی و خارجی ناشی از یبوست و فشار زیاد هنگام دفع مدفوع، اسهال مزمن یا مکرر، صدمات مختلف حین سوانح، زایمان طبیعی، عفونت ها مقعدی و التهاب ها و اختلالات سیستم ایمنی هستند و از روی علائم می توان نوع آن را تشخیص داد و نسبت به درمان آن جهت پیشگیری از مزمن شدن اقدام کرد.
بخوانید:پماد نیتروگلیسیرین برای درمان شقاق و بواسیر موثر است؟
شقاق مقعدی چگونه تشخیص داده می شود؟
ابتدا پزشک سابقه کاملی در رابطه با سطح سلامتی از شما خواهد گرفت و علائم شما را بررسی می کند. تشخیص شقاق خارجی بسیار ساده بوده و با معاینه ناحیه مقعد از بیرون به راحتی امکان پذیر است زیرا زخم یا ترک خوردگی پوست را می توان به راحتی مشاهده کرد. برای تشخیص دقیق تر این بیماری خصوصا شقاق داخلی از معاینات بالینی مختلفی استفاده می شود که شامل سیگموئیدوسکوپی (معاینه رکتوم و کانال مقعد با دوربین) و پروکتوسکوپی (معاینه دقیق تر کانال مقعد) است.
اگر بالای ۴۰ سال سن دارید و خونریزی یا تغییراتی در وضعیت اجابت مزاج تجربه می کنید پزشک ممکن است معاینه آندوسکوپی را نیز برای ارزیابی سلامت کلی روده انجام دهد.
نحوه درمان شقاق داخلی و خارجی چگونه است؟
درمان این بیماری بسته به شدت متفاوت است. در مراحل اولیه یا حاد می توان با درمان های خانگی مثل استفاده از حمام سیتز و افزایش مصرف فیبر غذایی برای نرم کردن مدفوع به درمان آن کمک کرد. بطور کلی برای درمان شقاق خارجی معمولا از پمادهای آنتی فیشر موجود استفاده می شود.
برای درمان شقاق داخلی نیز معمولا از شیاف استفاده می شود تا درد و ناراحتی ناشی از این بیماری کمتر شده و بهبودی تسریع شود.
در مواردی که درمان های ذکر شده مفید واقع نشوند می توان از روش های دیگری مانند تزریق بوتاکس و حتی جراحی برای پایان دادن به درد و ناراحتی ناشی از این بیماری استفاده کرد.
کدامیک راحت تر درمان می شود شقاق داخلی یا خارجی؟
شقاق خارجی به دلیل دسترسی بهتر معمولا راحت تر درمان می شود. پزشک به راحتی می تواند روند درمانی شقاق خارجی را با یک معاینه ساده بررسی کند زیرا زخم در مخاط خارج مقعد قرار دارد. با اینحال تجربه و تخصص پزشک را نیز نمی توان در درمان این عارضه نادیده گرفت.
در کلینیک التیام نشیمنگاه جراحان متخصص کولورکتال به سرعت نوع شقاق را تشخیص داده و با بهترین روش های موجود آن را درمان می کنند. بنابراین مهم است که در صورت ابتلا به شقاق یا هر بیماری نشیمنگاهی دیگر به یک پزشک متخصص یا کلینیک معروف مراجعه کنید.
آیا با روش های طبیعی می توان شقاق را درمان کرد؟
در موارد خفیف می توان شقاق خارجی را با استفاده از مواد طبیعی مانند آلوئه ورا، عسل و روغن نارگیل درمان کرد. این ترکیبات به کاهش التهاب و تسکین درد کمک می کنند و می توانند مکمل خوبی برای درمان های پزشکی و تخصصی جهت تسریع بهبودی باشند.
شقاق داخلی خطرناک تر است یا خارجی؟
شقاق داخلی به دلیل اینکه در ناحیه حساس تری از مقعد قرار دارد خطرناک تر است زیرا مستعد مزمن شدن، آسیب به عضلات اسفنکتر مقعد و حتی عفونت است. بنابراین در موارد شدید نیاز به درمان های تخصصی تر مانند جراحی خواهد داشت.
شقاق خارجی به دلیل دسترسی ساده تر نسبت به نوع داخلی راحت تر درمان می شود و چون امکان پیگیری درمان این نوع شقاق راحت تر است احتمال بروز مشکلات جدی تر بسیار کمتر است.
بطور کلی از نظر خطرات و عوارض، شقاق داخلی ممکن است خطرناک تر باشد. با اینحال در صورت درمان به موقع و صحیح توسط یک پزشک متخصص هر دو شقاق به راحتی قابل درمان هستند و نمی توان آنها را جز بیماری های خطرناک در نظر گرفت.
منبع:
