اگر هموروئید داشته باشید، می دانید که نشستن، راه رفتن و حتی خوابیدن هم می تواند آزارنده شود. در چنین شرایطی خیلی ها سراغ راه حل های خانگی می روند و یکی از قدیمی ترین آن ها نشستن روی آجر یا سنگ داغ است. در این مقاله توضیح می دهیم این روش چه کاری انجام می دهد، چطور باید انجام شود، چه خطراتی دارد و جای آن در کنار درمان های علمی کجاست.
هموروئید چیست؟
هموروئید (بواسیر) بالشتک های بافتی پر از رگ خونی هستند که در دیواره پایین رکتوم و اطراف مقعد قرار دارند. این بافت ها در حالت طبیعی وجود دارند و به کنترل دفع کمک می کنند. مشکل زمانی شروع می شود که فشار زیاد، این رگ ها را متورم و ملتهب کند. دلایل اصلی آن عبارت اند از:
- زور زدن هنگام دفع و یبوست مزمن
- نشستن طولانی روی توالت یا پشت میز
- اسهال مزمن
- بارداری و زایمان
- چاقی و بلند کردن اجسام سنگین
- رژیم کم فیبر
هموروئید دو نوع دارد. هموروئید داخلی درون کانال مقعد قرار دارد و بیشتر با خونریزی بدون درد دیده می شود. هموروئید خارجی زیر پوست اطراف مقعد است و درد، خارش و تورم ایجاد می کند. علائم رایج شامل خونریزی قرمز روشن هنگام دفع، خارش، سوزش، درد و برآمدگی دور مقعد است.
درمان هموروئید با آجر یا سنگ داغ چیست؟
در این روش سنتی، یک آجر یا سنگ صاف را گرم می کنند، آن را داخل پارچه ضخیم می پیچند و فرد روی آن می نشیند یا ناحیه مقعد را در معرض گرمای ملایم آن قرار می دهد. گاهی بخار گیاهان دارویی هم به این روش اضافه می شود. اساس کار همان گرمادرمانی است که پزشکان هم برای تسکین علائم هموروئید توصیه می کنند، فقط ابزار آن متفاوت است.
یک نکته مهم را از همین ابتدا بدانید: گرما هموروئید را از بین نمی برد. این روش علائم را تسکین می دهد، اما بافت متورم را به حالت اولیه برنمی گرداند.
مقالات در مورد هموروئید:
عکس قبل بعد واقعی لیزر هموروئید یا بواسیر
گرما چگونه به تسکین علائم کمک می کند؟
گرما از چند مسیر اثر می گذارد:
- شل شدن اسفنکتر داخلی مقعد. اسپاسم این ماهیچه فشار داخل مقعد را بالا می برد و درد را تشدید می کند. گرما این انقباض را کم می کند.
- افزایش جریان خون موضعی. گشاد شدن رگ ها باعث می شود مواد التهابی سریع تر از بافت دور شوند و ترمیم بهتر انجام شود.
- کاهش درد. گرما گیرنده های درد را تحت تاثیر قرار می دهد و حس راحتی ایجاد می کند.
- کاهش خارش و سوزش. آرام شدن عضلات و پوست، این علائم را کمتر می کند.
مراحل انجام درمان هموروئید با آجر داغ
- انتخاب آجر. یک آجر پخته تمیز، بدون ترک و کاملا خشک انتخاب کنید.
- گرم کردن. آجر را داخل فر با دمای 100 درجه سانتی گراد به مدت 20 دقیقه قرار دهید. روی شعله مستقیم گذاشتن آن توصیه نمی شود، چون دمای آن کنترل نمی شود.
- پیچیدن در پارچه. آجر گرم را داخل چند لایه پارچه ضخیم پنبه ای یا حوله کلفت بپیچید. این مرحله از همه مهم تر است، چون پارچه ضخیم از سوختگی جلوگیری می کند و گرما را به آرامی منتقل می کند.
- آزمایش دما. پشت دست یا ساعد خود را روی پارچه بگذارید. اگر گرما قابل تحمل و دلپذیر بود، ادامه دهید. اگر ناراحت کننده بود، یک لایه پارچه دیگر اضافه کنید.
- قرار گرفتن. آجر پیچیده شده را روی یک صندلی یا سطح پایدار بگذارید و به آرامی روی آن بنشینید، یا آن را زیر ناحیه مقعد نگه دارید.
- پایان جلسه. اگر حس سوزش، قرمزی یا ناراحتی پیدا کردید، فورا جلسه را تمام کنید.
- بعد از جلسه. ناحیه را با آب ولرم بشویید و با حوله نرم خشک کنید. مالش دادن پوست ممنوع است.
مدت و دفعات استفاده
هر جلسه 10 تا 15 دقیقه کافی است و روزی 2 تا 3 بار می توانید آن را تکرار کنید. بیشتر از 15 دقیقه ماندن روی منبع گرما خطر سوختگی را بالا می برد و فایده اضافه ای ندارد. اگر علائم بعد از 7 روز بهتر نشدند، باید به پزشک مراجعه کنید.
مقایسه با حمام سیتز
حمام سیتز یعنی نشستن در لگن آب گرم (37 تا 40 درجه سانتی گراد) به مدت 10 تا 15 دقیقه، به طوری که ناحیه لگن در آب قرار بگیرد. این روش در راهنماهای پزشکی برای تسکین هموروئید توصیه می شود.
| ویژگی | آجر یا سنگ داغ | حمام سیتز |
|---|---|---|
| کنترل دما | دشوار | آسان با دماسنج |
| خطر سوختگی | بالاتر | پایین |
| تمیز کردن ناحیه | انجام نمی دهد | همزمان شستشو هم انجام می شود |
| حمایت پژوهشی | محدود | بیشتر |
| سهولت | نیاز به آماده سازی | بسیار ساده |
حمام سیتز از همه نظر گزینه ایمن تر و قابل اتکاتری است.
بررسی علمی این روش
درباره خود آجر داغ، کارآزمایی بالینی معتبری وجود ندارد. شواهد علمی در مورد گرما به صورت کلی است، نه درباره آجر:
- مطالعات روی حمام آب گرم نشان داده اند گرما فشار استراحت اسفنکتر داخلی مقعد را کاهش می دهد و این موضوع با کم شدن درد همراه است.
- گرما جریان خون موضعی را بالا می برد و آرامش عضلانی ایجاد می کند، اما این به معنی کوچک شدن هموروئید نیست.
- بررسی های مرور سیستماتیک، حمام سیتز را روشی کمکی برای کاهش درد و خارش معرفی می کنند، نه درمان قطعی.
جمع بندی این است که گرم کردن جریان خون را بالا می برد و این افزایش به تسکین درد و اسپاسم کمک می کند. اما تاثیر آن موقت است و علت اصلی هموروئید را برطرف نمی کند.
مقالات در مورد هموروئید:
لیزر co2 برای هموروئید داخلی نیز موثر است؟ هزینه آن
موارد منع استفاده
در این شرایط از آجر یا سنگ داغ استفاده نکنید:
- دیابت با نوروپاتی یا کاهش حس پوست. ممکن است سوختگی را متوجه نشوید.
- خونریزی شدید یا ادامه دار.
- التهاب شدید یا عفونت در ناحیه مقعد، مثل آبسه.
- زخم یا پوست آسیب دیده اطراف مقعد.
- بیماری های عروقی و اختلال گردش خون پا و لگن.
- آسیب نخاعی یا هر شرایطی که حس ناحیه پایین بدن را کم می کند.
- سالمندان و کودکان بدون نظارت.
- بارداری: حتما قبل از استفاده با پزشک مشورت کنید.
اگر خونریزی مقعدی دارید، حتی با وجود سابقه هموروئید، یک بار باید توسط پزشک بررسی شوید. خونریزی رکتوم می تواند نشانه بیماری های جدی تر مثل پولیپ یا سرطان روده بزرگ باشد.
روش های جایگزین و مکمل
تغییر سبک زندگی (پایه اصلی درمان)
- مصرف روزانه 25 تا 30 گرم فیبر از سبزیجات، میوه، حبوبات و غلات کامل
- نوشیدن آب کافی در طول روز
- پرهیز از زور زدن و نشستن بیش از 5 دقیقه روی توالت
- حرکت و پیاده روی روزانه
- پاسخ دادن سریع به نیاز دفع
درمان های دارویی
- پسیلیوم یا ملین های حجم دهنده برای نرم کردن مدفوع
- پمادها و شیاف های موضعی بی حس کننده یا حاوی هیدروکورتیزون (بیشتر از 7 روز مصرف نکنید)
- مکمل های فلاونوئیدی مثل دیوسمین با تجویز پزشک
کمپرس سرد
برای کاهش تورم حاد، به مدت 10 دقیقه با پارچه روی آن.
روش های پزشکی برای موارد مقاوم
- درمان هموروئید با لیزر co2
- بستن هموروئید با باند لاستیکی
- اسکلروتراپی
- فتوکوآگولاسیون مادون قرمز
- جراحی هموروئیدکتومی
مقالات در مورد هموروئید:
موثرترین داروهای گیاهی برای درمان هموروئید [لیست 10 تایی]
جراحی هموروئید داخلی و هزینه آن در کلینیک و بیمارستان
بهترین شیاف آنتی هموروئید ایرانی و خارجی با دستورالعمل استفاده
سوالات متداول
آیا درمان هموروئید با آجر داغ واقعا جواب می دهد؟
برای تسکین موقت درد و اسپاسم جواب می دهد، چون گرما عضلات را شل می کند. اما هموروئید را درمان نمی کند و تحقیق بالینی مستقلی هم برای آجر داغ وجود ندارد.
بعد از چه مدت این روش هموروئید را درمان می کند؟
این روش درمان قطعی نیست. تسکین درد بعد از هر جلسه احساس می شود، اما علت اصلی با رژیم پرفیبر و رفع یبوست از بین می رود. اگر بعد از 7 روز بهبودی ندیدید، به پزشک مراجعه کنید.
کدام علائم هموروئید را کاهش می دهد؟
درد، اسپاسم عضلانی، سوزش و خارش را کم می کند. روی خونریزی و برآمدگی تاثیر درمانی ندارد.
آیا این روش خطر سوختگی دارد؟
بله. آجر و سنگ گرما را مدت طولانی نگه می دارند و کنترل دمای آن ها دشوار است. پیچیدن در پارچه ضخیم، آزمایش دما با پشت دست و محدود کردن جلسه به 15 دقیقه ضروری است.
چه نوع سنگی برای این کار مناسب است؟
سنگ یا آجر صاف، یکپارچه، بدون ترک و کاملا خشک. سنگ های متخلخل یا مرطوب نباید گرم شوند، چون رطوبت داخل آن ها در گرما منبسط می شود و می تواند باعث ترک خوردن یا ترکیدن شود.
چرا استفاده از کیسه نمک یا کیسه آب گرم گزینه مناسب تری است؟
دمای این ابزارها قابل کنترل است، سطح نرم و انعطاف پذیری دارند، گرما را یکنواخت منتقل می کنند و خطر ترک خوردن ندارند. کیسه نمک را گرم کنید و داخل پارچه بگذارید. کیسه آب گرم هم با آب حدود 50 درجه به راحتی قابل استفاده است. هر دو از آجر ایمن تر هستند.
جمع بندی
آجر یا سنگ داغ می تواند درد و اسپاسم هموروئید را موقتا کم کند، اما ریشه مشکل را حل نمی کند. اگر می خواهید از گرمادرمانی استفاده کنید، حمام سیتز یا کیسه نمک و آب گرم انتخاب بهتری است. درمان واقعی با فیبر کافی، آب فراوان، پرهیز از زور زدن و در صورت نیاز درمان پزشکی انجام می شود. هر خونریزی مقعدی را جدی بگیرید و برای بررسی به پزشک مراجعه کنید.
