شقاق یا ترک مقعد یکی از دردناک ترین بیماری های نشیمنگاهی است که به صورت یک زخم یا بریدگی در دیواره داخلی کانال مقعد ایجاد می شود. این زخم به دلیل فشار زیاد هنگام دفع، یبوست مزمن یا اسهال شدید به وجود می آید. اگر درمان به موقع انجام نشود، شقاق حاد به نوع مزمن تبدیل می شود و درمان آن پیچیده تر خواهد شد.
یکی از روش های موثر برای مدیریت و درمان این بیماری استفاده از شیاف های مقعدی است که در این مقاله از کلینیک التیام نشیمنگاه به بررسی دقیق این موضوع می پردازیم.
شقاق یا ترک مقعد چیست؟
شقاق مقعد پارگی یا بریدگی در پوست کانال مقعد است که در اثر عبور مدفوع سخت، یبوست مزمن یا فشار بیش از حد هنگام اجابت مزاج ایجاد می شود. این بریدگی باعث درد شدید، خونریزی و اسپاسم عضله اسفنکتر می شود.
علائم اصلی شقاق مقعد
شناخت علائم به تشخیص سریع کمک می کند. مهم ترین نشانه ها عبارت اند از:
- درد شدید و سوزشی هنگام دفع
- ادامه درد تا چند ساعت پس از اجابت مزاج
- مشاهده خون روشن روی مدفوع یا دستمال
- احساس بریدگی یا زخم در ناحیه مقعد
- اسپاسم عضله اسفنکتر داخلی مقعد
از نظر علمی اسپاسم عضله اسفنکتر باعث کاهش خون رسانی به ناحیه زخم می شود و همین موضوع روند ترمیم را مختل می کند. بنابراین کنترل درد و کاهش فشار عضلانی نقش کلیدی در درمان دارد.
درمان شقاق با شیاف مقعد
شیاف های مقعدی یکی از روش های رایج در درمان شقاق هستند. شیاف به طور مستقیم در ناحیه درگیر اثر می گذارند و جذب موضعی بالایی دارند. درمان دارویی با شیاف در دو دسته اصلی قرار می گیرد:
- شیاف های ملین و نرم کننده مدفوع
- شیاف های کاهش دهنده درد، التهاب و خارش
هدف از دسته اول کنترل یبوست است که عامل اصلی ایجاد شقاق محسوب می شود.
هدف از دسته دوم، کاهش علائم و کمک به ترمیم زخم است.
انواع شیاف درمان شقاق مقعد
درمان دارویی شقاق با شیاف در دو دسته اصلی زیر قرار می گیرد که در هر دسته لیستی از شیاف ها را معرفی کردیم:
1. شیاف های ملین و نرم کننده مدفوع
این دسته برای کنترل یبوست که یکی از عوامل اصلی ایجاد و تشدید شقاق است استفاده می شوند.
شیاف گلیسرین
شیاف گلیسرین برای درمان یبوست حاد استفاده می شود. گلیسرین با جذب آب به داخل روده و نرم کردن مدفوع دفع را آسان می کند.
شیاف گلیسرین لاگزاتور 2 گرم تولید داروسازی ابوریحان
شیاف بیزاکودیل
شیاف بیزاکودیل یک ملین تحریک کننده است. این دارو با تحریک مستقیم مخاط روده بزرگ و افزایش حرکات پریستالتیک، باعث تخلیه روده می شود. همچنین ترشح آب و الکترولیت را افزایش می دهد و مدفوع را نرم تر می کند.
- شیاف لاکسارست 5 میلی گرم تولید آرنیکا سلامت
- شیاف لاکسادیل 10 میلی گرم تولید داروسازی ابوریحان
- شیاف لاگزادیل 5 میلی گرم تولید داروسازی ابوریحان
شیاف گیاهی لوبری تی دی
حاوی روغن کرچک است. این فرآورده بدون تحریک شدید روده، مدفوع انتهایی روده بزرگ را نرم می کند و اجابت مزاج را تسهیل می کند.
نکته مهم: استفاده طولانی مدت از ملین های تحریک کننده باید تحت نظر پزشک باشد، زیرا وابستگی روده ایجاد می کند.
2. شیاف های کاهش درد، التهاب و خارش شقاق
این دسته برای کنترل علائم آزاردهنده شقاق استفاده می شود و به ترمیم بهتر زخم کمک می کند.
شیاف های آنتی هموروئید
برندهای مختلفی مانند بهوزان، ناژو، عماد، آرنیکا و تولید دارو در بازار وجود دارد.
این شیاف ها علاوه بر درمان هموروئید، در کاهش علائم شقاق نیز موثر هستند. ترکیبات آن ها شامل موارد زیر است:
- لیدوکائین یا پراموکسین برای بی حسی موضعی و قطع انتقال پیام درد
- هیدروکورتیزون برای کاهش التهاب و تورم
- اکسید روی یا وازلین برای ایجاد لایه محافظ روی مخاط آسیب دیده
- ترکیبات ضد خارش برای کنترل تحریک پوستی
این داروها درد، سوزش و خارش ناشی از شقاق را به شکل موثری کنترل می کنند.
شیاف آفی رکتیل
برای تسکین علائم هموروئید داخلی و خارجی استفاده می شود و در شقاق نیز کاربرد دارد. این شیاف با کاهش التهاب و ایجاد اثر بی حسی موضعی، درد و تحریک را کاهش می دهد.
در مورد این شیاف بیشتر بدانید: معرفی کامل شیاف و پماد آفی رکتیل + دستورالعمل مصرف
شیاف ایپروئید
بسته بندی 10 عددی دارد و برای کاهش التهاب، تورم و خونریزی بواسیر داخلی استفاده می شود اما در شقاق نیز موثر است.
ترکیبات آن شامل:
- لیدوکائین 60 میلی گرم
- هیدروکورتیزون استات 5 میلی گرم
- آلومینیوم ساب استات 50 میلی گرم
- زینک اکساید 400 میلی گرم
لیدوکائین بی حسی سریع ایجاد می کند. هیدروکورتیزون التهاب را مهار می کند. زینک اکساید و آلومینیوم ساب استات اثر محافظتی و قابض دارند و به کاهش ترشح و خونریزی کمک می کنند.
در مورد شیاف ایپروئید بیشتر بدانید: درمان هموروئید با پماد و شیاف ایپروئید + مزایا و معایب
شیاف دیکلوفناک
یک داروی ضد التهاب غیر استروئیدی است که برای کاهش درد شدید استفاده می شود. این دارو آنزیم سیکلواکسیژناز را مهار می کند و تولید پروستاگلاندین های التهابی را کاهش می دهد.
بیشتر بخوانید: از شیاف دیکلوفناک برای بواسیر و شقاق استفاده کنیم؟
شیاف تریامسینولون
تریامسینولون یک کورتیکواستروئید قوی است که التهاب شدید را کاهش می دهد. مصرف آن باید کوتاه مدت و تحت نظر پزشک باشد.
بیشتر بخوانید: درمان هموروئید و شقاق با پماد تریامسینولون -دستوالعمل مصرف
شیاف لیدوکائین
برای بی حسی موضعی و کنترل سریع درد کاربرد دارد. اثر آن سریع اما موقتی است و برای کاهش درد هنگام دفع بسیار مفید است.
نکته مهم درباره درمان شقاق
شیاف ها در درمان شقاق حاد بسیار موثر هستند، اما در شقاق مزمن که بیش از 6 هفته طول کشیده است و با زخم عمیق و گوشت اضافه همراه است درمان دارویی به تنهایی کافی نیست. در این موارد درمان تخصصی توسط جراح کولورکتال ضروری است.
در کلینیک التیام نشیمنگاه، تمامی جراحی های مرتبط با شقاق، هموروئید، کیست مویی، فیستول و آبسه مقعد با لیزر co2 توسط جراح عمومی و کولورکتال انجام می شود.
اگر درد مقعد دارید و با درمان های خانگی بهبود پیدا نکرده اید مراجعه به موقع از مزمن شدن بیماری جلوگیری می کند.
درمان زودهنگام یعنی درد کمتر، هزینه کمتر و نتیجه قطعی تر.
